صفحه اول معاونت ها مدیریت امور طلاب و دانش آموختگان واحد نظام‌ وظیفه و امور مشمولین
.:: واحد نظام وظیفه و امور مشمولین ::.
کلیه امور مربوط به اخذ معافیت تحصیلی، مجوز خروج از کشور، گواهی معافیت تحصیلی و ارتباط با راهنمایی و رانندگی، از طریق واحد واحد نظام وظیفه و امور مشمولین صورت می‌پذیرد.
با برگزاری جلسات متعدد با مسئولین سازمان وظیفه عمومی، در مرحله اول، مدیریت حوزه علمیه استان تهران ضمانت سفر تمامی طلاب و روحانیون را بر عهده گرفته و مراحل پیچیده و وقت گیر عملیات بانکی و ضمانت فردی حذف گردید. در مرحله دوم، با تعامل با مسئولین سازمان و مدیران مدارس، طلاب مدارس علمیه هیچگونه مراجعه‌ای به مدیریت استان و سازمان وظیفه عمومی نداشته و تمامی عملیات مربوط به خروج از کشور و معافیت تحصیلی، بدون مراجعه حضوری طلاب انجام گردیده و تنها پس از اخذ معافیت تحصیلی و مجوز خروج از سازمان وظیفه عمومی ناجا، اتمام مراحل به اطلاع عزیزان می‌رسد.
شرح وظائف:
1-‌ ارتباط با نهادهای نظامی و انتظامی استان، طبق آیین نامه‌های ستاد؛
2-‌ تمدیدکارت شناسائی و اوراق هویت طلاب طبق ضوابط؛
3- موافقت با خروج از کشور طلاب طبق ضوابط و مقررات ابلاغی؛
4- مکاتبه با نیروهای نظامی و انتظامی طبق آئین نامه؛
5- تکمیل بانک اطلاعات جامع مشمولین؛
6- پاسخ به استعلامات بخش‌های نظامی و انتظامی استان؛
7- نظارت بر عملکرد پذیرش طلاب جدید الورود در استانها طبق ضوابط نظام وظیفه؛
8- انجام مراحل ترک تحصیل (انصراف، اخراج) و اعلام به نظام وظیفه استان؛
9- نظارت بر عملکرد دستگاههای نظامی و انتظامی استان در محدوده وظایف محوله؛
10- نظارت بر عملکرد طلاب طرح پایان خدمت در استان؛
11- جذب و بکارگیری سهمیه امریه طلاب و دانشجویان در استان؛
12- عدم ارائه انصراف به طلاب جهت معافیت پزشکی مگر با هماهنگی ستاد؛
13- تهیه و تنظیم برنامه سالانه؛
14- انجام سایر امور محوله.

آشنایی با مقررات سازمان وظیفه عمومی
فصل اول:
کلیات:
ماده 1:‌ دفاع از استقلال و تمامیت ارضی نظام جمهوری اسلامی ایران و جان و مال و ناموس مردم وظیفه دینی و ملی هر فرد ایرانی است و در اجرای این وظیفه کلیه اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات می‌باشند.
ماده 2:‌ هر فرد ذکور ایرانی از اول فروردین‌ماه سالی که طی آن وارد سن 19 سالگی می‌شود مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی خواهد شد.
ماده 3: ‌ در تعیین سن مشمولیت برای احضار و اعزام روز یا ماه تولد تاثیری نخواهد داشت و کلیه فرد ذکور متولد در یک سال شمسی (از اول فروردین‌ماه تا پایان اسفندماه) متولد همان سال تلقی شده و از لحاظ مشمولیت در یک طبقه قرار خواهند گرفت.
ماده 4:‌ کلیه افرادیکه به سن مشمولیت رسیده‌اند می‌بایست در موعد مقرر (سن 19 سالگی) وضعیت نظام وظیفه خود را مشخص نمایند و الا دچار غیبت خواهند شد.
ماده 5: سن مشمولان از لحاظ انجام خدمت وظیفه و یا معافیت، تابع مندرجات اولین شناسنامه آنان بوده و ابطال شناسنامه و اسناد سجلی مربوط به آن و هر نوع تغییری اعم اصلاح و الحاق و یا تکمیل که بعدا به عمل آمده باشد در صورتی که در وضع معافیت یا مشمولیت موثر باشد و لو بر اساس حکم صادر از مراجع قضائی، معتبر نخواهد بود و سازمان‌های وظیفه عمومی و هیات‌های رسیدگی مکلف به رعایت مندرجات اولیه اولین شناسنامه مشمولین خواهند بود.
ماده 6: چنانچه حسب اعلام مشمول، تفاوت سن واقعی وی با سن مندرج در شناسنامه بیشتر از 5 سال به نظر برسد مشمول در شورای پزشکی (موضوع تبصره 1 ماده 41 قانون خدمت وظیفه عمومی) معاینه و در صورتی که شورا تفاوت سن مشمول را به میزان مصرحه فوق تایید نماید به مشمول ابلاغ خواهد شد که در مورد تصحیح شناسنامه خود از طریق مراجع ذیصلاح اقدام نماید، بدیهی است در صورتی که طبق نظر شورای پزشکی مشمول در سنی قرار گیرد که باید به خدمت اعزام گردد بلافاصله به خدمت اعزام و چنانچه در سن معافیت قرار گیرد صدور و تحویل کارت معافیت مشارالیه منوط به ارائه شناسنامه تصحیح شده می‌باشد.
ماده 7: خدمت وظیفه عمومی30 سال است و مراحل آن برای کلیه مشمولان به شرح ذیل می‌باشد.
الف- دوره ضرورت: 2 سال و در صورتی که مشمولان مازاد بر نیاز باشند ستاد کل نیروهای مسلح می‌تواند این مدت را تا 18 ماه تقلیل دهد.
ب- دوره احتیاط 8 سال ج- دوره ذخیره اول10 سال د- دوره ذخیره دوم 10 سال
تبصره: تاریخ شروع و پایان خدمت در مراحل احتیاط و ذخیره از تاریخ پایان خدمت دورهضرورت محاسبه می‌گردد و در هر حال تاریخ خاتمه آن در سن 50 سالگی تجاوز نخواهد کرد.
ماده 8:‌ پایان مشمولیت برابر قانون سن پنجاه سالگی می‌باشد.
ماده 9: انجام امور زیر در مورد مشمولین وظیفه عمومی مستلزم ارائه مدرک (پایان خدمت یا معافیت دائم یا معافیت تحصیلی معتبر) دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان از اداره وظیفه عمومی می‌باشد و فتوکپی مدرک ارائه شده از جمله منضمات ضروری پرونده متشکله می‌باشد.
الف- شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
ب- دریافت هرگونه وام از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و نهادهای قانونی
ج- کاندیدا شدن جهت انتخابات‌ها
د- تحویل اصل گواهینامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه
ه- صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکت‌های تعاونی
و- ثبت هر‌گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم و غیر‌مستقیم در دفاتر اسناد رسمی
ز- دریافت مستمری از سازمان‌های دولتی و وابسته و نهادهای قانونی
ح- استخدام به هر صورت (رسمی، پیمانی، روزمزد و خرید خدمت).
ماده10:-اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران از لحاظ قانون خدمت وظیفه عمومی با توجه به مقررات ماده 976 قانون مدنی به شرح زیر می‌باشند.
الف- کلیه ساکنین ایران به استثنای اشخاصی که تبعیت خارجی آنها مسلم باشد.
ب- کسانی که پدر آنها ایرانی است اعم از اینکه در ایران یا در خارجه متولد شده باشند.
ج- کسانی که در ایران متولد شده و پدر و مادر آنان غیر معلوم باشند.
د- کسانی که در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آنها در ایران متولد شده به وجود آمده‌اند.
ه- کسانی که در ایران از پدری که تبعه خارجی است به وجود آمده و بلافاصله پس از رسیدن به سن 18 سال تمام لااقل یک سال دیگر در ایران اقامت کرده باشند و الا قبول شدن آنها به تابعیت ایران بر طبق مقرراتی خواهد بود که مطابق قانون برای تحصیل تابعیت ایران مقرر است.
و- هر تبعه خارجی که تابعیت ایران را تحصیل کرده باشد.
تبصره: اطفال متولد از نمایندگان سیاسی و کنسولی خارجه مشمول فقرات فوق نخواهند بود.
ماده 11: اشخاصی که تابعیت خارجی داشته و بعدا تابعیت ایرانی تحصیل کرده باشند، از لحاظ انجام خدمت و ظیفه، تابع مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی خواهند بود
ماده 12: به فرمان مقام معظم رهبری و فرمانده معظم کل قوا حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (دام‌ظله‌العالی) مشمولان غائب و سربازان فراری برابر لیست ذیل از خدمت دوره ضرورت معاف گردیده و کارت معافیت دائم برای آنان صادر خواهد شد و نیازی به معافیت تحصیلی ندارند.
1. زیر دیپلم و دیپلم متولدین 1338 الی 1354
2. فوق دیپلم متولدین 1338 الی 1354
3. کارشناسی (لیسانس) متولدین 1334 الی 1354
4. کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) متولدین 1334 الی 1352
5. دکتری غیرپزشکی متولدین 1334 الی 1350
6.‌ دکتری پزشکی و دامپزشکی ‌متولدین 1328 الی 1344
مشمولان غائب اعم از شاغل به تحصیل یا فارغ‌التحصیل موالید اعلام شده نیز در شمول مقررات معافیت رهبری قرار می‌گیرند.
آئین‌نامه اجرائی معافیت تحصیلی طلاب:
ماده20: هر فرد ذکور ایرانی از اول فروردین‌ماه سالی که طی آن وارد سن 19 سالگی می‌شود مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی بوده و مشمول نامیده می‌شود.
ماده21: مشمولان غایب حق استفاده از هیچ یک از امتیازات (معافیت تحصیلی، پزشکی، کفالت، و...) را ندارند.
ماده22: معاونین آموزش استانها موظف‌اند همه ساله اسامی افراد پذیرشی هر استان را طی لیستی به معاونت امور طلاب و دانش‌آموختگان استان‌ها ارائه نمایند.
ماده23: معاونت‌های امور طلاب استانی موظف‌اند درخواست معافیت تحصیلی طلاب جدید الورود را به صورت انفرادی طی نامه‌ای به مراکز پلیس الکترونیک (پلیس+10) ارجاع نمایند.
ماده24: طلاب پذیرشی جدیدالورود بمدت یک ماه فرصت دارند پس از دریافت به تاریخ نامه، شماره معافیت تحصیلی دریافتی از پلیس الکترونیک را به معاونت امور طلاب استانها تحویل نمایند.
ماده25: معرفی طلاب به مدارس منوط به ارائه شماره معافیت تحصیلی دریافتی از پلیس الکترونیک (پلیس+10) که به تایید معاون امور طلاب استان رسیده باشد، خواهد بود.
ماده26:‌ پذیرش قطعی طلاب پس از ارسال معافیت تحصیلی از سوی نظام وظیفه و تایید معاونت امور طلاب استانی صورت خواهد پذیرفت.
ماده27: طلابی که قبل از رسیدن به سن مشمولیت در حوزه‌های علمیه پذیرفته می‌شوند می‌توانند تا سن 19 سالگی بدون معافیت تحصیلی اشتغال به تحصیل داشته باشند.
ماده28: مشمولان فارغ‌التحصیل دیپلم و پیش دانشگاهی پذیرفته شده در حوزه‌های علمیه در صورتی از معافیت تحصیلی برخوردار می‌گردند که فاقد غیبت باشند.
ماده29: کلیه مشمولان فوق دیپلم و بالاتر که تمایل دارند پس از فراغت از تحصیل در حوزه‌های علمیه بطور تمام وقت تحصیل نمایند، چنانچه پیش از اتمام مهلت 6 ماهه پذیرفته شوند از معافیت تحصیلی برخوردار می‌گردند.
ماده30:‌ کلیه مشمولان دیپلم، پیش دانشگاهی، فوق دیپلم و بالاترکه دارای برگ اعزام به خدمت، بدون غیبت ارائه نمایند در صورتی که مهلت اعزام قید شده در آن سپری نگردیده باشد، مجاز به پذیرش می‌باشند.
ماده31:‌ کلیه مشمولان دیپلم، پیش دانشگاهی، فوق دیپلم و بالاتر در صورتی‌که به موقع به خدمت اعزام شده باشند و غیبت نداشته باشند از خدمت ترخیص خواهند شد.
ماده32: منصرفین از دانشگاه (همه مقاطع تحصیلی) در صورتی می‌توانند از معافیت تحصیلی حوزوی برخوردار شوند که حداقل یک سال قبل از انصراف به صورت پاره‌وقت در حوزه‌های علمیه تحصیل کرده باشند.
ماده33: افرادی که در حوزه‌های علمیه پذیرش و به سن مشمولیت رسیده‌اند و اقدامی جهت معافیت تحصیل آنان نشده، در صورتی که متناسب با برنامه‌های آموزشی حوزه پیشرفت داشته باشند طبق سال پذیرش برای آنان درخواست معافیت تحصیلی خواهد شد.
ماده34: برای طلاب حوزه‌های علمیه در همه مقاطع تحصیلی فقط یک بار درخواست معافیت صورت می‌گیرد و برای هر مقطع، معافیت تحصیلی جداگانه صادر نخواهد شد.
ماده35: سنوات و مقاطع تحصیلی در حوزه‌های علمیه بر حسب اعلام شورای عالی حوزه‌های علمیه خواهد بود.
ماده36: سنوات تبلیغ و تدریس و امامت جمعه و جماعت و قضاوت به‌عنوان بخشی از مقاطع تحصیلی حوزویان در نظر گرفته خواهد شد.
ماده37: در صورتی که طلاب بیش از 6 ماه متوالی در یک سال تحصیلی به طور غیر موجه با تشخیص مدیریت حوزه‌های استانی در محل تحصیل خود حاضر نشوند، حوزه‌های علمیه موظف اند مراتب را جهت لغو معافیت تحصیلی به فرد و به سازمان نظام وظیفه استان اعلام نمایند.
ماده38: دانشجویان آموزشی ادیان رسمی کشور در صورتی که مورد تایید مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه باشند برابر ضوابط تعیین شده ادامه تحصیل دهند، می‌توانند از مزایای معافیت تحصیلی استفاده نمایند.
آیین‌نامه اجرائی خروج از کشور
ماده70: درخواست خروج از کشور برابر شرایط ذیل با ذکر مشخصات طلبه توسط ادرات مشمولین استانی به معاونت وظیفه عمومی استانها اعلام می‌‌شود:
‌‌الف) رشد تحصیلی طلاب متناسب با برنامه‌های آموزشی حوزه
‌ب) عدم منع اقدام از سوی معاونت گزینش و آمار
‌ج) نداشتن سوء‌‌سابقه اخلاقی،‌ سیاسی و....
تبصره‌1ـ‌ در صورت سابقه، پس از بررسی سوابق در کمیسیون خاص‌ مستقر در مرکز مدیریت استان و اعلام بلامانعیت اقدام مقدور می‌باشد.
تبصره2ـ صدور مجوز خروج از کشور طلاب‌ مدارس و مراکز تحت پوشش با ارائه گواهی موافقت مدیران محترم بلامانع است.
ماده71: افرادی که متناسب با برنامه‌های حوزه رشد تحصیلی نداشته‌اند، موافقت با خروج از کشور آنان منوط به اجازه کمیسیون انضباطی استان می‌باشد.
ماده72: به طلاب متقاضی با عنوان زائر جهت مسافرت به کشور‌های عربستان‌،عراق، سوریه، مجوز خروج از کشور به‌صورت سه ماهه (فقط یکبار خروج‌) با ضمانت مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه و 2 نوبت در سال ارائه می‌گردد.
ماده73: به طلاب متقاضی با عنوان روحانی کاروان (با معرفی سازمان حج و زیارت) جهت مسافرت به کشورهای عربستان، عراق، سوریه، مجوز خروج از کشور شش ماهه بصورت متناوب با ضمانت مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه ارائه می‌گردد.
ماده74: به طلاب متقاضی با عنوان مبلغ جهت مسافرت به کشورهای غیر زیارتی(درصورت داشتن معرفی‌نامه مأموریت تبلیغی از سازمان‌های تبلیغی) مجوز خروج از کشور شش ماهه بصورت متناوب با ضمانت مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه از طریق ستاد اداره امور مشمولین واقع در قم ارائه می‌گردد. ماده75: به طلاب متقاضی خروج از کشور جهت مسافرت به کشورهای غیر‌زیارتی همانند بازدید اقوام و...، مجوز سه‌ماهه (فقط یکبار خروج) بدون ضمانت مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه و با وثیقه شخص متقاضی برابر ضوابط اداره گذرنامه ارائه می‌گردد و مدیریت حوزه‌های علمیه استانی هیچگونه تعهدی نسبت به وثیقه این عزیزان نخواهند داشت.

مشمول كیست- محاسبه سال احضار و اعزام
برابر ماده دو قانون خدمت وظیفه عمومی، هر فرد ذكور ایرانی از اول فروردین‌ماه سالی كه طی آن وارد سن 19 سالگی می‌شود مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی خواهد شد.
سال احضار: افراد ذكور ایرانی از اول فروردین‌ماه سالی كه طی آن سال وارد سن 19 سالگی می‌شوند برای روشن شدن وضعیت مشمولیت خود احضار خواهند شد
مثال: سال احضار= سال تولد + 18
سال احضار= 1388= 1370 + 18
سال اعزام: افرادی كه جهت انجام خدمت دوره ضرورت بلامانع تشخیص داده شوند در طی سالی كه به سن 19 سال تمام می‌رسند به خدمت دوره ضرورت اعزام خواهند شد.
مثال: سال اعزام =سال تولد + 19
سال اعزام= 1389=1370+19